10 mart Azərbaycan xoreoqrafiya sənətinin görkəmli nümayəndəsi, SSRİ Xalq artisti, Şərqin ilk balerinası Qəmər Hacıağa qızı Almaszadənin anadan olmasının 111-ci ildönümüdür. Onun adı Azərbaycan balet sənətinin yaranması, formalaşması və dünya səviyyəsində tanıdılması ilə ayrılmaz şəkildə bağlıdır. Qəmər Almaszadə yalnız istedadlı balerina deyil, həm də milli xoreoqrafiya məktəbinin qurucularından biri, pedaqoq və təşkilatçı kimi Azərbaycan mədəniyyət tarixində silinməz iz qoymuş sənətkardır.
1915-ci ildə Bakıda anadan olan Qəmər Almaszadə erkən yaşlarından incəsənətə böyük maraq göstərmişdir. O dövrdə Şərq cəmiyyətində qadınların səhnəyə çıxması nadir hadisə olsa da, gənc Qəmər bütün çətinliklərə baxmayaraq balet sənətini seçmiş və Bakıda fəaliyyət göstərən xoreoqrafiya studiyasında təhsil almağa başlamışdır.
1930-cu ildə xoreoqrafiya məktəbini bitirdikdən sonra o, Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının balet truppasına qəbul olunmuşdur. Balerinanın səhnədə ilk çıxışı bəstəkar Reynqold Qlierin “Qırmızı lalə” baletində Tao Xoa partiyası ilə olmuşdur. Bu debüt onun professional səhnə fəaliyyətinin başlanğıcı kimi Azərbaycan balet tarixində xüsusi yer tutur.
Qəmər Almaszadənin yaradıcılığında mühüm mərhələ Əfrasiyab Bədəlbəylinin “Qız qalası” baletindəki çıxışı ilə bağlıdır. Bu əsərdə yaratdığı obraz Azərbaycan milli balet sənətinin formalaşmasında yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.
Onun repertuarı həm dünya klassik baletinin, həm də Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərini əhatə edirdi. Balerina səhnədə yüksək texniki ustalıq, plastik ifadəlilik və dərin dramatizm ilə seçilən bir sıra aparıcı partiyalar yaratmışdır.
Qəmər Almaszadə aşağıdakı balet tamaşalarında parlaq çıxışları ilə yadda qalmışdır:
-
A. Adan – “Korsar”
-
B. Asafyev – “Bağçasaray fəvvarəsi”
-
A. Qlazunov – “Raymonda”
-
S. Punini – “Esmeralda”
-
P. Çaykovski – “Şelkunçik”, “Qu gölü”
-
L. Minkus – “Don Kixot”
-
Qara Qarayev – “Yeddi gözəl”
-
Niyazi – “Xosrov və Şirin”
-
A. Kreyn – “Laurensiya”
Bununla yanaşı, o, Üzeyir Hacıbəylinin “Koroğlu” və Müslüm Maqomayevin “Nərgiz” operalarında da rəqs səhnələrində çıxış etmişdir.
Qəmər Almaszadə yalnız səhnə fəaliyyəti ilə kifayətlənməmiş, Azərbaycan xoreoqrafiya sənətinin inkişafına təşkilati və yaradıcılıq baxımından da böyük töhfə vermişdir.
O, Azərbaycan Dövlət Filarmoniyası nəzdində Mahnı və Rəqs Ansamblının yaradılmasında mühüm rol oynamış, xalq rəqslərinin səhnə formalarının formalaşmasına və geniş təbliğinə xidmət etmişdir.
Sənətkar uzun illər Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında baletmeyster və bədii rəhbər kimi fəaliyyət göstərərək bir sıra balet tamaşalarının səhnələşdirilməsində iştirak etmişdir.
Qəmər Almaszadənin yaradıcılıq fəaliyyətinin ən mühüm istiqamətlərindən biri də pedaqoji fəaliyyəti olmuşdur. O, uzun illər Bakı Xoreoqrafiya Məktəbində çalışaraq Azərbaycan balet məktəbinin formalaşmasına və yeni nəsil rəqqas və balet artistlərinin yetişməsinə böyük əmək sərf etmişdir.
Onun pedaqoji fəaliyyəti nəticəsində yetişən sənətkarlar Azərbaycan baletinin inkişafında mühüm rol oynamış və milli xoreoqrafiya məktəbinin ənənələrini davam etdirmişlər.
Qəmər Almaszadə sənətdəki böyük xidmətlərinə görə bir sıra yüksək fəxri ad və mükafatlara layiq görülmüşdür. O, Azərbaycan SSR və SSRİ Xalq artisti fəxri adlarını almış, dövlət orden və medalları ilə təltif edilmişdir.
Qəmər Almaszadə Azərbaycan balet sənətinin tarixində yeni mərhələ açan sənətkarlardandır. Onun yaradıcılığı milli xoreoqrafiya məktəbinin bünövrəsini formalaşdırmış, Azərbaycan baletinin beynəlxalq səviyyədə tanınmasına mühüm töhfə vermişdir.
Bu gün Bakı Xoreoqrafiya Akademiyası böyük sənətkarın zəngin irsini ehtiramla yad edir və onun yaratdığı sənət ənənələrinin gələcək nəsillərə ötürülməsini özünün əsas missiyalarından biri hesab edir.
